Byodoin

Byodoin – perła architektury z XI w.

Uji, położona kilkanaście kilometrów na południe od Kioto niewielka miejscowość kryje jeden z najważniejszych zabytków architektury japońskiej środkowej epoki Heian. Jest to Byodoin (平等院, dosł. Świątynia Powszechnej Równości), jedyny tak dobrze zachowany kompleks pałacowo-świątynny z XI w.

Dlaczego pałacowo-świątynny? Pierwotnie była to wiejska willa (tak, Uji w tamtych czasach było skupiskiem willi wielu arystokratów z Heiankyo, do Uji jeździło się na bankiety, konkursy poetyckie). Kompleks zbudowano w 998 dla Minamoto no Shigenobu – wysokiej rangi arystokraty. Po śmierci Shigenobu willę kupił od jego wdowy Fujiwara no Michinaga, najpotężniejszy arystokrata wszechczasów, w niekwestionowany sposób dzierżący przez kilkanaście lat ster władzy w Yamato. Z kolei po śmierci Michinagi (1028), jego syn – Fujiwara no Yorimichi przemianował rezydencję ojca w 1052 na świątynię buddyjską. Wiązało się to z panującym wówczas amidyzmem i nastrojami eschatologicznymi – powszechnie głoszono nadejście w 1051 ery Mappo, ostatniej ery świata buddyjskiego; wzywano do modlitwy, postu, medytacji.

Mamy więc do czynienia z willą jednego z najpotężniejszych arystokratów heiańskich, zbudowaną w popularnym wówczas stylu shinden-zukuri (dla którego charakterystyczne były: główna hala na planie kwadratu; dwa boczne skrzydła połączone krytymi galeriami, jak również skrzydło północne; lekkość konstrukcji, którą uwydatniały jeszcze czterospadowe dachy o szeroko wychodzących poza obrys budowli, aczkolwiek podgiętych na końcach okapach; wreszcie wkomponowanie kompleksu w przepiękny ogród krajobrazowy).

Główna hala, zwana Halą Feniksa (od 2 mosiężnych figurek feniksów na dachu) kryje w sobie przede wszystkim Posąg siedzący Buddy Amidy (2,82 m wysokości, wykonany z drewna cyprysowego i powlekany płatkowym złotem) – skarb narodowy będący jedynym ocalałym do dzisiaj dziełem Jocho, genialnego artysty i reformatora rzeźby buddyjskiej tworzącego w I poł. XI w. Artysta znany jest z tego, iż po raz pierwszy użył techniki yosegi – łączenia wielu kawałków drewna (dotychczas rzeźbiono z jednego pnia).

W Byodoin znajdziemy jeszcze więcej ważnych, wspaniałych elementów wystroju, zabytków architektury, rzeźby, malarstwa. Starczy wspomnieć o 24 postaciach bodhisattwów na obłokach, gdzie każdy przedstawia jakiś gatunek sztuki (jedyne miejsce, gdzie bodhisattwów wyrzeźbiono w taki sposób), czy o malowidle w stylu raigozu (przedstawiającym Buddę Amidę zstępującego po duszę umierającego) na bocznych drzwiach do Hali Feniksa. Wiele elementów wystroju wnętrza (malowidła, sztukateria stropu) szczezło przez te ponad tysiąc lat, jednak o wspaniałości ówczesnego Byodoin możemy przekonać się z prezentacji komputerowej w pobliskim muzeum. Cały kompleks Byodoin wpisany został na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO, desygnowany jest jako skarb narodowy (国宝) i stanowi najwspanialszy zabytek architektury japońskiej z epoki Heian.

Niestety, we wrześniu Hala Feniksa jest znowu poddawana renowacji – nie odwiedzę Byodoin w tym roku. Zapraszam na stronę obiektu, gdzie można znaleźć wiele zdjęć, również detali architektonicznych. Oczywiście, warto odwiedzić Byodoin gdy będziecie w Japonii – nawet z zewnątrz kompleks robi niesamowite wrażenie. Budowla jest po prostu niezwykle piękna.

Więcej o Byodoin znajdziecie na blogu pod koniec września – mogę już zapowiedzieć 🙂 To mój pierwszy wpis o Heianie i o sztuce Japonii. Będzie ich z czasem znacznie więcej, a wszystkie znajdziecie w zakładce: Sztuka w menu głównym. Zapraszam do czytania!

About the author

Japonista, kulturoznawca, tłumacz literatury japońskiej, tłumacz symultaniczny i konsekutywny języka japońskiego.

Leave a Comment

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *