Ki no Tsurayuki: Nawet jeśli wszystko przeminie, poezja pozostanie

「人麻呂なくなりにたれど、歌のこととどまれるかな。たとひ、時移り、事去り、楽しび、哀しびゆきかふとも、この歌の文字あるをや。青柳の糸絶えず、松の葉のちり失せずして、まさきのかづら長く伝はり、鳥のあと久しくとどまれらば、歌のさまを知り、ことの心を得たらん人は、大空の月を見るがごとくに、いにしへを仰ぎて今を恋ひざらめかも。」紀貫之『仮名序』

Chociaż Hitomaro już nie ma wśród nas, to przecież jego wiersze ciągle są żywe. Nawet jeśli nasza epoka odejdzie, wszystko przeminie, a po radościach nadejdą smutki – poezja pozostanie. Trwała jak młode witki wierzbowe, wiecznie żywa jak igły sosny, przekazywana będzie z pokolenia na pokolenie przez długie – jak bluszcz Teiki – wieki i pozostanie wśród nas na zawsze jak ślady ptasich stóp. I wtedy czyż ludzie, którzy znają pieśni i rozumieją ich sens nie będą podziwiać przeszłości i kochać współczesności tak jak podziwiają księżyc na wieczornym niebie?

Ki no Tsurayuki 紀貫之 (872-945) – wybitny poeta japoński tworzący w I poł. X wieku, jeden z czterech redaktorów przełomowej antologii poezji Kokinwakashū, główny architekt przemiany, wręcz przewrotu w kulturze japońskiej środkowej epoki Heian – polegającego na odejściu od kultury chińskiej i poszukiwaniu własnych wzorców kulturowych. Prekursor gatunku intymnego dziennika/pamiętnika w literaturze japońskiej. Autor około 400 wierszy pomieszczonych w różnych antologiach. Autor pierwszej i najsłynniejszej poetyki normatywnej gatunku waka – czyli Kanajo (Japońskiej przedmowy) do antologii Kokinwakashū (według zasad poetyki Kanajo układano wiersze jeszcze przez 400-500 lat). Piewca i niebywały znawca języka rodzimego, twórca stylu rodzimego w literaturze japońskiej. Można wręcz powiedzieć o nim, że jest przykładem filologa z wczesnego japońskiego średniowiecza.

Przytoczone słowa stanowią zakończenie poetyki Kanajo i można je odczytywać jako swoiste japońskie non omnis moriar. Piękne przesłanie, że poezja jest wieczna, przeżyje Tsurayukiego i jego współczesnych o tysiące lat, a ludzie, którzy umieją podziwiać księżyc na wieczornym niebie, kiedyś zrozumieją sens wierszy waka i nawiążą z Tsurayukim oraz pozostałymi redaktorami i poetami doby Kokinwakashū wspólnotę kulturową. I tak się zaiste stało …

Dodam jeszcze, że jestem autorem jedynej monografii Ki no Tsurayukiego po polsku i znawcą jego twórczości: Ki no Tsurayuki a poszukiwanie tożsamości kulturowej w literaturze japońskiej X wieku.

0